Plebiscyt PWN to coroczne święto języka, które budzi emocje nie tylko u nastolatków, ale i u językoznawców. Niektóre z tych słów stały się fundamentem polszczyzny, inne odeszły w zapomnienie niemal natychmiast po ogłoszeniu wyników.
Kronika zwycięzców:
- 2016: Sztos – Symbol początku ery nowo-slangu. Słowo określające coś niesamowitego, co zastąpiło „czad” i „wypas”.
- 2017: XD – Wyraz, który udowodnił, że znaki graficzne z internetu mogą stać się pełnoprawnymi słowami w mowie potocznej. Uniwersalna reakcja na wszystko, co dziwne lub śmieszne.
- 2018: Dzban – Określenie osoby głupiej lub pustej, które stało się narodowym hitem. Słowo memiczne, ale i dosadne, a przy tym pozbawione wulgarności.
- 2019: Alternatywka – Dziewczyna o alternatywnym stylu bycia. To słowo zapoczątkowało trend szufladkowania subkultur na nowo.
- 2020: (Brak zwycięzcy) – Rok pandemii przyniósł słowa zbyt kontrowersyjne lub nacechowane politycznie (jak „Sasin” czy „Speff”), co skłoniło jury do nieprzyznania nagrody głównej.
- 2021: Śpiulkolot – Słowo-zagadka, określające miejsce do spania. Choć wygrało, szybko stało się symbolem tego, że plebiscyt czasem promuje terminy niszowe, których realnie „nikt nie używa”.
- 2022: Essa – Wielki powrót luzu. Słowo oznaczające zwycięstwo, radość i pozytywną energię. Do dziś używane jako uniwersalne pozdrowienie.
- 2023: Rel – Absolutna dominacja oszczędności języka. Skrót od „relatable” (mam tak samo) stał się najczęściej używanym potwierdzeniem w polskiej sieci.
- 2024: Rizz – Charyzma w podrywaniu. Słowo, które do Polski trafiło z TikToka i błyskawicznie stało się miernikiem atrakcyjności towarzyskiej.
- 2025: Aura – (Prognoza/Aktualne) Twój prestiż i vibe mierzony w punktach. Jeśli coś ci wyjdzie, zyskujesz aurę; jeśli zaliczysz wtopę – tracisz ją bezpowrotnie.
Ciekawostki z archiwum:
Plebiscyt przyniósł też wiele wyróżnień dla słów takich jak odklejka, naura, czy boomer, które mimo braku pierwszego miejsca, na stałe zmieniły polski język.
🔥 Top 10: Archiwum Cyfrowe: Slangu Polskiego 1990–2026
Słownik Polskiego Slangu: 2004–2006
Era Melanżu i Emotek Połowa pierwszej dekady XXI wieku to czas, gdy slang podwórkowy ostatecznie wymieszał się z tym internetowym. Gadu-Gadu stało się główny...czytaj dalej »
Słownik Polskiego Slangu: 2007– 2010
Era Pokemoństwa i Sweet Foci Koniec dekady to czas największej rewolucji wizerunkowej. Nasza Klasa i Fotka.pl sprawiły, że każdy chciał być „jakiś”. Język st...czytaj dalej »
36 lat polskiego slangu: Wielka ewolucja od „Wapna” do „Sigmy” (1990 –2026)
Język polskiej ulicy i internetu to żywy organizm, który w ciągu ostatnich trzech dekad przeszedł drogę od szarych blokowisk, przez kolorowe kafejki internetowe...czytaj dalej »
Archiwum Neologizmów Polskich: 1995 –2025
Od „prywaciarza” do „influencera” Polska po 1995 roku musiała nazwać nową rzeczywistość. Proces ten przebiegał dwutorowo: z jednej strony tworzyliśmy polskie...czytaj dalej »
Archiwum Cyfrowe: Slang Internetowy 1995 –2003
Era Modemu i IRC-a W tym czasie internet w Polsce był luksusem na minuty (słynny numer 0-202122). Slang tworzyli głównie bywalcy kafejek internetowych, stude...czytaj dalej »
Słownik Polskiego Slangu: 2011– 2013
Era YouTube’a i SWAG-u Początek tej dekady to zmierzch Gadu-Gadu i triumf Facebooka. To czas, gdy pierwsi wielcy polscy YouTuberzy zaczęli kreować język młod...czytaj dalej »
Słownik Polskiego Slangu: 1994-1996
Era MTV i Siema To był czas prawdziwego przełomu. Denominacja złotego w 1995 roku sprawiła, że przestaliśmy być „milionerami”, a zaczęliśmy uczyć się nowej w...czytaj dalej »
Słownik Gimbazy: 2010–2019
Od „Gimbów” do „Prestiżu” Termin „gimbaza” stał się symbolem pokolenia, które dorastało w cieniu reformy edukacji, ale przede wszystkim w blasku ekranów smar...czytaj dalej »
Słownik Polskiego Slangu: 2014 –2017
Era Sztosu i Pocisku To lata, w których YouTube stał się potęgą większą niż telewizja, a Instagram na dobre zmienił to, jak postrzegamy estetykę. Język stał ...czytaj dalej »
Słownik Polskiego Slangu: 2021– 2023
Era Sigmy, Relu i Odklejki Ten okres to czas, gdy slang przestał być domeną tylko nastolatków – słowa takie jak „rel” czy „essa” zaczęły pojawiać się w rekla...czytaj dalej »